هر آنچه که باید در مورد بذر گوجه گلخانه ای بدانید:

گوجه گلخانه ای به دلیل کیفیت بالای میوه نسبت به گوجه فضای باز علاوه بر مصارف داخلی جهت صادرات نیز مورد کاشت قرار می گیرد. گوجه گلخانه ای از نظر اندازه و وزن میوه به دو دسته گوجه استاندارد (160 تا 180 گرم) و گوجه بیف یا درشت (200 گرم به بالا) تقسیم می شود.

گوجه های استاندارد اغلب برای مصارف داخلی مورد کاشت قرار می گیرند در صورتی که گوجه های درشت یا بیف بیشتر جنبه صادارتی دارند. از گوجه های بیف می توان به بذر گوجه 3725 سمینیس، بذر گوجه ساخیا و بذر گوجه دافنیس اشاره نماییم.

گوجه های استاندارد اغلب از تعداد میوه بیشتری در هر خوشه نسبت به گوجه های بیف برخوردار می باشند.

بذر گوجه گلخانه ای زودرس

معمولا گوجه های استاندارد نسبت به گوجه های بیف یا درشت از زودرسی بالایی برخوردار می باشد. ارقامی مانند بذر گوجه ازمیر، بذر گوجه نیوتن، بذر گوجه هیراد و بذر گوجه کاپیتان از زودرس ترین بذر گوجه گلخانه ای محسوب می شوند.

پربارترین و بهترین بذر گوجه گلخانه ای

از بهترین و پرفروش ترین بذر گوجه گلخانه ای می توان به بذر گوجه 4129 سمینیس، بذر گوجه 3725 سمینیس، بذر گوجه دافنیس، بذر گوجه ساخیا و بذر گوجه تورسیدا اشاره نماییم.

بذر گوجه گلخانه ای صادراتی

به طور کلی عواملی مانند اندازه و وزن میوه، سفتی میوه، خوابیده بودن کاسبرگ و فرم میوه نقش زیادی در انتخاب بذر گوجه گلخانه ای صادراتی دارند. به طور مثال بذر گوجه دافنیس به دلیل سفتی بسیار مناسب میوه و شکل بازار پسند از بهترین بذر گوجه گلخانه ای برای صادرات تلقی می گردد.

نحوه کاشت بذر گوجه گلخانه ای

به دلیل گران بودن و ریز بودن بذر گوجه گلخانه ای، کاشت گوجه درختی به صورت نشا صورت می گیرد. در نظر گرفتن تراکم مناسب برای این محصول برای دستیابی به بهترین عملکرد بسیار ضروری می باشد. بهترین تراکم برای اغلب گوجه های گلخانه ای بین 2000 تا 2500 بوته در هر هزار متر مربع می باشد.

کاشت گوجه در گلخانه امروزه به دلیل محدودیت منابع آبی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

گوجه‌فرنگی یکی از مهم‌ترین و پرمصرف‌ترین محصولات کشاورزی در جهان است که نقش بسیار مهمی در تأمین امنیت غذایی و تغذیه انسان‌ها ایفا می‌کند. کشت گلخانه‌ای این محصول در دهه‌های اخیر به دلیل مزایای متعددی همچون کنترل بهتر شرایط محیطی، افزایش بهره‌وری، کاهش مصرف آب، امکان تولید در فصول مختلف و حفاظت بهتر در برابر آفات و بیماری‌ها، رشد چشمگیری داشته است. در این میان، انتخاب بذر مناسب به عنوان اولین و مهم‌ترین قدم در زنجیره تولید محصول، نقشی تعیین‌کننده در موفقیت یک پروژه گلخانه‌ای دارد.

بذر گوجه گلخانه‌ای باید ویژگی‌های ژنتیکی مناسبی برای رشد در شرایط کنترل‌شده گلخانه داشته باشد. این ویژگی‌ها شامل مقاومت به بیماری‌ها، سازگاری با تراکم کاشت بالا، کیفیت مناسب میوه، قابلیت تحمل تنش‌های محیطی، عملکرد بالا و سایر خصوصیات مطلوب است.

 

شناخت علمی گوجه‌فرنگی و اهمیت کشت گلخانه‌ای

گوجه‌فرنگی متعلق به خانواده سولاناسه بوده و موطن اصلی آن نواحی آمریکای مرکزی و جنوبی می‌باشد. گوجه‌فرنگی دارای سیستم ریشه‌ای نسبتاً عمیق با ریشه اصلی که می‌تواند تا عمق ۱۵۰ تا ۲۰۰ سانتی‌متر نفوذ کند و ریشه‌های فرعی متعددی است که در لایه‌های سطحی خاک پراکنده می‌شوند.

کشت گلخانه‌ای گوجه‌فرنگی امکان کنترل دقیق فاکتورهای محیطی از جمله دما، رطوبت نسبی، نور، دی‌اکسید کربن و تغذیه را فراهم می‌آورد. تحقیقات علمی نشان داده است که در شرایط بهینه گلخانه‌ای، عملکرد گوجه‌فرنگی می‌تواند ۳ تا ۵ برابر کشت مزرعه‌ای باشد. علاوه بر این، کیفیت محصول از نظر یکنواختی، رنگ، طعم و ماندگاری نیز به طور قابل توجهی بهبود می‌یابد.

 

ویژگی‌های ژنتیکی و اصلاحی بذرهای گلخانه‌ای

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های بذرهای گوجه گلخانه‌ای با ارقام مزرعه‌ای، اصلاح ژنتیکی هدفمند آن‌ها برای شرایط خاص گلخانه است. شرکت‌های اصلاح‌کننده بذر در سراسر جهان سال‌ها روی توسعه ارقامی کار کرده‌اند که پاسخ بهینه‌ای به شرایط گلخانه‌ای داشته باشند.

مقاومت به بیماری‌ها یکی از مهم‌ترین اهداف اصلاحی است. بذرهای مدرن گلخانه‌ای معمولاً دارای مقاومت ژنتیکی به طیف وسیعی از بیماری‌ها هستند. این مقاومت‌ها معمولاً با کدهای مخصوصی در توضیحات بذر مشخص می‌شوند. برخی از مهم‌ترین مقاومت‌ها عبارتند از:

مقاومت به ویروس موزائیک تنباکو با کد TMV

مقاومت به ویروس موزائیک گوجه با کد ToMV

مقاومت به ویروس زردی و پیچیدگی برگ گوجه‌فرنگی (سرجمک) با کد TYLCV

مقاومت به قارچ فوزاریوم با کدهای Fol1, Fol2, Fol3

مقاومت به قارچ ورتیسیلیوم با کد Va و Vd

مقاومت به باکتری لکه‌برگی با کد Pst

مقاومت به نماتد ریشه‌گره با کد Mi

مقاومت به بیماری کرکی ساقه با کد Sm.

کیفیت میوه از نظر شکل، اندازه، رنگ، طعم و بافت نیز در برنامه‌های اصلاحی اهمیت ویژه‌ای دارد. ارقام گلخانه‌ای معمولاً دارای میوه‌های یکنواخت با وزن مشخص هستند. میوه‌های بیف استیک معمولاً ۱۸۰ تا ۲۵۰ گرم، میوه‌های متوسط ۱۲۰ تا ۱۸۰ گرم، میوه‌های گوجه کوکتل ۳۰ تا ۶۰ گرم و میوه‌های گوجه چری  ۱۵ تا ۳۰ گرم وزن دارند.

محتوای مواد جامد محلول که شاخص مهمی از طعم و کیفیت میوه است، در ارقام گلخانه‌ای مدرن به دقت کنترل می‌شود. ارقام با کیفیت بالا معمولاً دارای بریکس بالای ۵ درصد هستند که برخی ارقام ویژه می‌توانند به بریکس بالای ۸ تا ۱۰ درصد نیز برسند.

سازگاری با شرایط نوری نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. برخی ارقام برای کشت در فصول با نور کم و برخی برای فصول با نور زیاد بهینه شده‌اند. ارقام مناسب برای کشت زمستانه باید توانایی تولید محصول مناسب در شرایط نور کم و دمای پایین‌تر را داشته باشند.

قابلیت انبارداری و حمل و نقل نیز یکی از معیارهای مهم در اصلاح ارقام تجاری است. ارقامی که دیواره میوه ضخیم‌تر و بافت سفت‌تری دارند، در مقابل آسیب‌های مکانیکی مقاوم‌تر بوده و عمر انبارمانی بیشتری دارند.

در کشت گلخانه‌ای، برخلاف کشت فضای باز، خطاها بسیار پرهزینه هستند. اگر در انتخاب بذر اشتباه شود، هیچ مدیریتی در مراحل بعدی نمی‌تواند آن را به طور کامل جبران کند. بذر نامناسب می‌تواند منجر به کاهش شدید عملکرد، افزایش هزینه سم و کود، شیوع بیماری‌های ویروسی، ریزش گل، بدشکلی میوه و افت بازارپسندی شود.

بذر گوجه گلخانه‌ای باید به‌گونه‌ای اصلاح شده باشد که بتواند:

• در تراکم بالا رشد کند
• به نور کمتر یا کنترل‌شده پاسخ مناسب دهد
• در برابر بیماری‌های شایع گلخانه‌ای مقاوم باشد
• رشد رویشی و زایشی متعادلی داشته باشد
• در دوره برداشت طولانی، یکنواختی کیفیت خود را حفظ کند

این ویژگی‌ها فقط در بذرهای اصلاح‌شده و هیبرید گلخانه‌ای وجود دارد.