هر آنچه که باید در مورد بذر گل کلم بدانید:

کاشت بذر گل کلم به دلیل تقاضای خوب این محصول در بازار داخل و صادرات به کشورهای همسایه رو به افزایش بوده است. محصول گل کلم به صورت تازه خوری و در صنایع تبدیلی مورد استفاده قرار می گیرد. وزن هد، فشردگی هد و میزان سفیدی آن در بازار پسندی محصول گل کلم نقش زیادی دارد.

انواع بذر گل کلم

بذر گل کلم به سه دسته زودرس، میان رس و دیررس تقسیم می شوند. عموما گل کلم های زودرس 65 تا 80 روز بعد از انتقال نشا قابل برداشت می باشند. این ارقام عموما در مناطقی که دارای سرمای زودرس می باشند و در کشت های دیرهنگام مورد استفاده قرار می گیرند. گل کلم میان رس عموما از 85 تا 95 روز بعد از انتقال نشا مورد برداشت قرار می گیرند. گل کلم های دیررس نیز عموما بعد از 100 روز پس از کاشت نشا مورد برداشت قرار می گیرند.

بذر گل کلم زودرس

از زودرس ترین بذرگل کلم می توان به ارقامی مانند بذر گل کلم فوجی یاما، بذر گل کلم صدف و بذر گل کلم استدی اشاره نماییم.

بذر گل کلم میانرس

ارقامی مانند بذر گل کلم کاسپر، بذر گل کلم آریزونا، بذر گل کلم اس جی اسپیس استار و بذر گل کلم کرونر از ارقام میان رس گل کلم محسوب می شوند.

بذر گل کلم دیررس

ارقامی مانند بذر گل کلم اسنووایت و بذر گل کلم اسنومایستیک از دیررس ترین ارقام گل کلم محسوب می شوند.

بهترین بذر گل کلم

با توجه به زمان کاشت در هر منطقه یک رقم از گل کلم از بیشترین سطح زیر کشت برخوردار می باشد. مثلا در استان خوزستان بذر گل کلم سیلوبلانکو و بذر گل کلم اویندولی از استقبال خوبی برخوردار بوده اند. یا در استان آذربایجان غربی، بذر گل کلم بیانکا از بهترین نوع بذر گلم محسوب می شود.

بذر گل کلم مقاوم به گرما

ارقامی که در فصول گرم سال در فضای باز کاشته می شوند باید از پوشش برگی خوبی برخوردار باشند. ارقامی مانند بذر گل کلم آریزونا و بذر گل کلم آمیدالا از بهترین بذر گل کلم مقاوم به گرما برای مناطق گرمسیر محسوب می شوند.

راهنمای جامع کشت و کاشت بذر گل کلم: از انتخاب بذر تا برداشت محصول

گل کلم یکی از محبوب‌ترین و پرارزش‌ترین سبزیجات خانواده چلیپایی (Brassicaceae) است که به دلیل ارزش غذایی بالا و طعم لذیذ، جایگاه ویژه‌ای در سبد غذایی خانوارها دارد.

کشت گل کلم به عنوان یک محصول تجاری می‌تواند سودآوری قابل توجهی برای کشاورزان داشته باشد، به شرط آنکه با دانش کافی و رعایت اصول علمی کشت انجام شود.

 

شناخت گیاه‌شناسی و ویژگی‌های گل کلم

گل کلم گیاهی دوساله از خانواده Brassicaceae است که به صورت یکساله کشت می‌شود. این گیاه دارای ریشه اصلی قوی و منشعب است که می‌تواند تا عمق ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌متری خاک نفوذ کند. برگ‌های آن بزرگ، گوشتی و دارای رگبرگ‌های برجسته هستند که به صورت روزت در اطراف ساقه کوتاه قرار می‌گیرند.

بخش خوراکی گل کلم در واقع یک گل آذین تراکم یافته است که از گل‌های نابالغ و برگچه‌های گل‌آذین تشکیل شده است. این ساختار منحصر به فرد که در اصطلاح علمی “curd” نامیده می‌شود، باید سفید، فشرده، یکنواخت و فاقد هرگونه لکه یا تغییر رنگ باشد. وزن این بخش خوراکی بسته به رقم و شرایط کشت می‌تواند متغیر باشد.

گل کلم گیاهی سرمادوست است و بهترین رشد و کیفیت را در دماهای خنک با میانگین ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد نشان می‌دهد. این گیاه به نور کافی، رطوبت یکنواخت خاک و تغذیه متعادل نیاز دارد تا بتواند گل‌آذین‌های مرغوب تولید کند.

انواع بذر گل کلم از نظر رنگ

گل کلم سفید (White Cauliflower)

گل کلم سفید رایج‌ترین نوع گل کلم است که در بازارهای جهانی عرضه می‌شود. این نوع دارای گل‌آذین‌های سفید یا کرم رنگ است که رنگ آن‌ها ناشی از عدم تولید کلروفیل و سایر رنگدانه‌ها در بافت گل‌آذین است. برای حفظ رنگ سفید مطلوب، معمولاً برگ‌های بیرونی را روی گل‌آذین در حال رشد می‌بندند تا از تابش مستقیم نور خورشید جلوگیری شود و فرآیند سفید شدن بیش از حد یا زرد شدن گل‌آذین به حداقل برسد.

ارقام مختلف گل کلم سفید از نظر زمان رسیدگی، اندازه گل‌آذین، تحمل به تنش‌های محیطی و مقاومت به بیماری‌ها با یکدیگر متفاوت هستند.

گل کلم بنفش (Purple Cauliflower)

گل کلم بنفش نوع منحصر به فردی از گل کلم است که دارای گل‌آذین‌های بنفش یا ارغوانی رنگ است. این رنگ ناشی از وجود آنتوسیانین‌ها، رنگدانه‌های طبیعی با خواص آنتی‌اکسیدانی قوی است. گل کلم بنفش از نظر تغذیه‌ای غنی‌تر از گل کلم سفید است و حاوی مقادیر بیشتری از ویتامین A و آنتی‌اکسیدان‌ها می‌باشد.

این نوع گل کلم معمولاً طعمی کمی شیرین‌تر و ملایم‌تر نسبت به گل کلم سفید دارد. از مزایای مهم کشت گل کلم بنفش این است که نیازی به بستن برگ‌ها برای محافظت از رنگ ندارد، زیرا رنگ بنفش در واقع با تابش نور خورشید تشدید می‌شود.

طبقه‌بندی انواع گل کلم از نظر زمان رسیدگی

گل کلم زودرس

ارقام زودرس گل کلم معمولاً 60 تا 75 روز پس از نشاءکاری آماده برداشت می‌شوند. این ارقام برای مناطقی که فصل رشد کوتاهی دارند یا برای کشاورزانی که می‌خواهند زودتر محصول خود را به بازار عرضه کنند، مناسب هستند. ارقام زودرس معمولاً گل‌آذین‌های کوچک‌تر تولید می‌کنند و نسبت به تنش‌های محیطی حساس‌تر هستند.

از مزایای کشت ارقام زودرس، امکان کشت چند نوبته در یک فصل و گردش سریع‌تر سرمایه است. این ارقام برای بازارهای محلی و مصرف خانگی بسیار مناسب هستند.

از بهترین بذر گل کلم زودرس می توان به ارقامی مانند بذر گل کلم صدف، بذر گل کلم استدی و بذر گل کلم کرونر اشاره نماییم.

گل کلم میان‌رس

ارقام میان‌رس در بازه زمانی 75 تا 90 روز پس از نشاءکاری قابل برداشت هستند. این ارقام تعادل خوبی بین سرعت رسیدگی و کیفیت محصول ارائه می‌دهند. گل‌آذین‌های تولیدی معمولاً متوسط تا بزرگ، متراکم و با کیفیت بالا هستند.

ارقام میان‌رس برای اکثر کشاورزان و در اکثر مناطق کشت گل کلم توصیه می‌شوند، زیرا انعطاف‌پذیری بیشتری در مدیریت و تحمل بهتری نسبت به نوسانات دمایی دارند.

از بهترین بذر گل کلم میان رس می توان به ارقامی مانند بذر گل کلم آریزونا، بذر گل کلم آمیدالا و بذر گل کلم اسپیس استار اشاره نماییم.

گل کلم دیررس

ارقام دیررس گل کلم، ۹۰ تا ۱۲۰ روز یا بیشتر برای رسیدن نیاز دارند. این ارقام معمولاً گل‌آذین‌های بزرگ‌تر و سنگین‌تر تولید می‌کنند و برای انبارداری طولانی‌تر مناسب‌ترند.

این ارقام برای کشت تجاری بزرگ و عرضه به بازارهای دوردست مناسب هستند. از طرفی این ارقام برای مناطقی که از فصل رشد طولانی تری برخوردار می باشند، مناسب می باشد.

از بهترین بذر گل کلم دیررس می توان به ارقامی مانند بذر گل کلم کارن، بذر گل کلم کاسپر و بذر گل کلم اسنووایت اشاره نماییم.

شرایط اقلیمی و محیطی مناسب برای کشت گل کلم

دما

گل کلم گیاهی سرمادوست است و بهترین رشد را در دماهای خنک نشان می‌دهد. دمای بهینه برای رشد رویشی گل کلم، ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد است. در دماهای بالاتر از ۲۵ درجه، کیفیت گل‌آذین کاهش می‌یابد و ممکن است گل‌آذین‌های شل و نامنظم تشکیل شوند. دمای کمتر از ۵ درجه سانتی‌گراد برای مدت طولانی می‌تواند باعث گلدهی زودرس (buttoning) شود که در آن گل‌آذین‌های کوچک و نامرغوب تشکیل می‌شوند.

برای تشکیل گل‌آذین، گیاه نیاز به دوره‌ای از سرما (vernalization) دارد. این نیاز به سرما بسته به رقم متفاوت است، اما معمولاً قرار گرفتن در معرض دماهای ۵ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد برای چند هفته کافی است. پس از این دوره سرما، افزایش دما و طول روز باعث شروع فرآیند گلدهی می‌شود.

نور

گل کلم به نور کافی برای رشد مطلوب نیاز دارد و باید در مکان‌هایی کشت شود که حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید دریافت کنند. با این حال، برای حفظ رنگ سفید گل‌آذین‌ها در ارقام سفید، باید از تابش مستقیم و شدید نور خورشید بر روی گل‌آذین‌های در حال رشد جلوگیری کرد. این کار معمولاً با بستن برگ‌های بیرونی روی گل‌آذین انجام می‌شود.

طول روز نیز در فرآیند گلدهی نقش دارد. اکثر ارقام گل کلم در روزهای بلند (بیش از ۱۲ ساعت) بهتر گلدهی می‌کنند، اگرچه برخی ارقام مدرن برای طول روز حساسیت کمتری دارند.

رطوبت

گل کلم به رطوبت یکنواخت خاک نیاز دارد و نسبت به تنش خشکی و یا نوسانات شدید رطوبتی حساس است. رطوبت نسبی هوای مناسب برای رشد گل کلم بین ۶۰ تا ۸۰ درصد است. رطوبت بیش از حد می‌تواند زمینه را برای بیماری‌های قارچی فراهم کند، در حالی که هوای بسیار خشک می‌تواند باعث تشکیل گل‌آذین‌های شل و کیفیت پایین شود.

باران و آبیاری

نیاز آبی گل کلم در طول دوره رشد حدود ۴۵۰ تا ۶۵۰ میلی‌متر است. آبیاری باید به صورت منظم و با فواصل مناسب انجام شود تا خاک همواره مرطوب اما نه خیس باشد. نوسانات شدید رطوبتی می‌تواند باعث ترک خوردن گل‌آذین‌ها، تغییر شکل گل کلم و کاهش کیفیت شود.

سیستم‌های آبیاری قطره‌ای برای کشت گل کلم بسیار مناسب هستند. زیرا آب را مستقیماً به ریشه می‌رسانند، از اتلاف آب جلوگیری می‌کنند و برگ‌ها و گل‌آذین‌ها را خیس نمی‌کنند که می‌تواند خطر بیماری‌ها را کاهش دهد.

خصوصیات خاک مناسب برای کشت گل کلم

بافت خاک

گل کلم در انواع مختلف خاک می‌تواند رشد کند، اما بهترین عملکرد را در خاک‌های لومی عمیق، حاصلخیز و دارای زهکشی خوب نشان می‌دهد. خاک‌های لوم رسی تا لوم شنی نیز مناسب هستند، به شرط آنکه ساختار خوبی داشته باشند و از آب‌گیری رنج نبرند.

خاک‌های سنگین رسی که زهکشی ضعیفی دارند برای کشت گل کلم مناسب نیستند. زیرا می‌توانند باعث خفگی ریشه، کاهش رشد و افزایش بیماری‌های ریشه شوند. در چنین خاک‌هایی می‌توان با اصلاح خاک و افزودن مواد آلی و ماسه، شرایط را بهبود بخشید.

pH خاک

محدوده pH بهینه برای کشت گل کلم بین ۶ تا ۷ است، با pH ایده‌آل حدود ۶.۵. در این محدوده، عناصر غذایی به بهترین شکل در دسترس گیاه قرار می‌گیرند. خاک‌های اسیدی (pH کمتر از ۵.۵) می‌توانند باعث کمبود عناصری مانند کلسیم و منیزیم و همچنین مسمومیت با آلومینیوم و منگنز شوند.

خاک‌های قلیایی (pH بالاتر از ۷.۵) نیز مشکلاتی مانند کمبود ریزمغذی‌ها، به ویژه آهن، روی و بور ایجاد می‌کنند.

مواد آلی

گل کلم به مواد آلی غنی نیاز دارد. افزودن ۲۰ تا ۳۰ تن کود دامی پوسیده یا کمپوست به ازای هر هکتار می‌تواند ساختار خاک را بهبود بخشد، ظرفیت نگهداری آب و مواد غذایی را افزایش دهد و فعالیت میکروبی خاک را تقویت کند.

زهکشی

زهکشی مناسب برای کشت موفق گل کلم ضروری است. آب‌گیری و رطوبت بیش از حد در منطقه ریشه می‌تواند باعث پوسیدگی ریشه، کاهش جذب مواد غذایی و در نهایت مرگ گیاه شود. در مزارعی که مشکل زهکشی دارند، ایجاد پشته‌های بالا یا سیستم‌های زهکشی می‌تواند مفید باشد.