هر آنچه که باید در مورد بذر فضای باز بدانید:

بیشترین سطح زیر کشت محصولات کشاورزی در کشور به کشت در هوای آزاد یا فضای باز اختصاص دارد. کشت در فضای باز به دلیل هزینه کمتر نسبت به کشت گلخانه ای بیشتر مورد استقبال کشاورزان قرار دارد. کشت های گلخانه ای به دلیل هزینه های مربوط به احداث سازه بسیار پر هزینه هستند. از طرفی کشت های گلخانه ای اغلب در سطوح کم صورت گرفته و مانند کشت های فضای باز در سطح وسیع نیستند.

با توجه به نیاز بالای جامعه به مواد غذایی، کشت های گلخانه ای نمی توانند به طور کامل جایگزین کشت های فضای باز شوند. از طرفی برخی محصولات کشاورزی قابلیت کاشت در محیط گلخانه را نداشته و باید در فضای باز کاشته شوند.

محصولات فضای باز به دلیل تابش مستقیم نور خورشید و انجام بهتر عملیات فتوسنتز در گیاه کمتر به کودهای ریز مغذی نیاز دارند. از طرفی مشکلاتی همچون مصرف سوخت در محیط گلخانه ها را نداشته و به مراتب هزینه های مربوط به کاشت آنها کمتر می باشد. اغلب بذور فضای باز نیز نسبت به بذرهای گلخانه های قیمت پایین تری دارند.

انواع بذر

بذور مربوط به کشت های فضای باز به دو دسته بذر هیبرید و بذر استاندارد تقسیم می شوند. بذور هیبرید به دلیل هزینه های بالای تولید از قیمت بیشتری نسبت به بذور استاندارد برخوردار می باشند.

از طرفی این بذور از درصد خلوص ژنتیکی بالاتری برخوردار بوده و مقاومت آنها به بیماری ها و آفات بیشتر می باشد. گیاهان تولید شده با این بذور نیز از عملکرد بیشتری برخوردار بوده و کیفیت محصول تولیدی نیز بالاتر می باشد.

چه بذری بکاریم؟

بیشترین سطح زیر کشت محصولات فضای باز مربوط به کاشت بذر گوجه، بذر خیار، بذر بادمجان، بذر هندوانه، بذر پیاز و بذر ذرت می باشد. البته در سال های اخیر کاشت بذوری مانند بذر فلفل دلمه، بذر فلفل قلمی، بذر کدو، بذر هویج، بذر خربزه، بذر کاهو و بذر گل کلم نیز مورد استقبال بسیاری از کشاورزان قرار گرفته است.

الان فصل کاشت چیه؟

برای بسیاری از تولید کنندگان همیشه این سوال مطرح بوده که الان فصل کاشت چیه؟

برخی از بذور مانند بذر بروکلی، بذر اسفناج، بذر تربچه، بذر سبزیجات، بذر کلم سفید و قرمز، بذر شلغم، بذر لبو، بذر بامیه، بذر طالبی، بذر باقالا، بذر لوبیا سبز، بذر نخود فرنگی، بذر یونجه و شبدر و بذر چمن  نیز به صورت فصلی مورد کاشت قرار می گیرند.

خرید بذر فضای باز

برای خرید بذر فضای باز می توانید با کارشناسان مبین کشت در ارتباط باشید. کارشناسان این فروشگاه همواره سعی بر معرفی بهترین بذور از نظر عملکرد و کیفیت به شما تولیدکنندگان محترم می باشند.

راهنمای جامع خرید و کاشت انواع بذر فضای باز

کشاورزی در فضای باز یکی از قدیمی‌ترین و پایدارترین روش‌های تولید محصولات کشاورزی است که امروزه با پیشرفت‌های علمی و تولید بذرهای اصلاح شده، کارایی و بازدهی بسیار بالاتری پیدا کرده است. انتخاب بذر مناسب برای کشت در فضای باز، نخستین و مهم‌ترین گامی است که هر کشاورز باید با دقت و آگاهی کامل بردارد. در این راهنمای جامع، به بررسی همه جوانب مربوط به بذر فضای باز، از تعریف و ویژگی‌ها گرفته تا انواع مختلف و نحوه خرید و نگهداری آنها می‌پردازیم.

بذر فضای باز چیست و چرا انتخاب آن مهم است؟

بذر فضای باز یا همان بذر هوای آزاد، به گروه خاصی از بذرها اطلاق می‌شود که به طور اختصاصی برای کشت در زمین‌های کشاورزی بدون پوشش گلخانه‌ای طراحی شده‌اند.

اهمیت انتخاب بذر مناسب فضای باز زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم کشاورزانی که از بذرهای با کیفیت و سازگار با شرایط منطقه خود استفاده می‌کنند، معمولاً شاهد افزایش 30 تا 40 درصدی در میزان محصول برداشتی هستند. علاوه بر این، استفاده از بذرهای مقاوم و اصلاح شده می‌تواند خسارات ناشی از عوامل نامساعد محیطی را تا 50 درصد کاهش دهد. این موضوع نه تنها از نظر اقتصادی برای کشاورز سودآور است، بلکه در بهبود کیفیت محصولات تولیدی و افزایش قیمت فروش آنها نیز تأثیر مستقیم دارد.

تفاوت بذر هیبرید فضای باز با بذر معمولی

بذرهای هیبرید فضای باز در مقایسه با بذرهای معمولی، دارای ساختار ژنتیکی قوی‌تری هستند که طی نسل‌های متوالی و در مواجهه با شرایط طبیعی مختلف، تکامل یافته است. این تکامل ژنتیکی باعث می‌شود که گیاهان حاصل از این بذرها، سیستم ریشه‌ای قوی‌تر و گسترده‌تری داشته باشند، برگ‌هایی با ضخامت بیشتر و مقاوم‌تر در برابر آفات تولید کنند و در نهایت محصولاتی با کیفیت بالاتر و ماندگاری بیشتر به بار آورند.

این بذرها محصول سال‌ها تحقیق و پژوهش در زمینه ژنتیک گیاهی هستند و به گونه‌ای بهینه‌سازی شده‌اند که بتوانند در شرایط متغیر و گاه سخت طبیعی، بهترین عملکرد را از خود نشان دهند. ویژگی بارز این بذرها، توانایی آنها در سازگاری با تغییرات ناگهانی دما، تحمل تنش‌های محیطی مانند خشکی و شوری، و مقاومت در برابر آفات و بیماری‌های رایج در محیط باز است.

تفاوت بذر فضای باز با بذر گلخانه

درک تفاوت‌های اساسی بین بذر فضای باز و بذر گلخانه برای هر کشاورزی که قصد دارد در محیط باز کشت کند، ضروری است. بذرهای گلخانه‌ای در محیطی کاملاً کنترل‌شده با دما، رطوبت و نور ثابت پرورش می‌یابند و به همین دلیل، ساختار ژنتیکی آنها برای چنین شرایطی بهینه شده است. در مقابل، بذرهای فضای باز باید با طیف گسترده‌ای از تغییرات محیطی سازگار شوند و این سازگاری در طول زمان و طی نسل‌های مختلف در ژنوم آنها تثبیت شده است.

مقاومت به تنش‌های محیطی

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها در مقاومت به تنش‌های محیطی است. برخی بذرهای فضای باز قادرند تغییرات دمایی بین روز و شب را بدون کاهش عملکرد تحمل کنند. این در حالی است که بذرهای گلخانه‌ای در مواجهه با چنین نوساناتی دچار شوک حرارتی می‌شوند و ممکن است رشد آنها متوقف شود یا حتی از بین بروند. سیستم ریشه‌ای گیاهان حاصل از بذرهای فضای باز نیز عمیق‌تر و گسترده‌تر است که این ویژگی به آنها کمک می‌کند تا در شرایط خشکی، آب را از لایه‌های عمیق‌تر خاک جذب کنند.

مقاومت به خشکی

در زمینه مقاومت به خشکی، بذرهای فضای باز ساختارهای ویژه‌ای دارند. تعداد روزنه‌های کمتر روی سطح برگ، ضخامت بیشتر کوتیکول، و توانایی تنظیم اسمزی بهتر، از جمله سازوکارهایی است که این گیاهان را قادر می‌سازد با حداقل آب موجود، فرآیندهای حیاتی خود را ادامه دهند. همچنین میزان تبخیر و تعرق در این گیاهان به طور قابل توجهی کمتر از نمونه‌های گلخانه‌ای است که این امر به حفظ رطوبت گیاه در شرایط کم‌آبی کمک می‌کند.

مقاومت در برابر باد و طوفان

مقاومت در برابر باد و طوفان نیز از دیگر ویژگی‌های مهم بذرهای فضای باز است. گیاهان حاصل از این بذرها معمولاً ساقه‌های ضخیم‌تر و انعطاف‌پذیرتری دارند که در برابر فشارهای مکانیکی ناشی از باد مقاومت بیشتری نشان می‌دهند. سیستم ریشه‌ای قوی‌تر و چندشاخه آنها نیز مانند لنگری عمل می‌کند که گیاه را در خاک محکم نگه می‌دارد. ارتفاع کمتر بوته در بسیاری از ارقام فضای باز نیز به کاهش اثر اهرمی باد و در نتیجه کاهش احتمال واژگونی کمک می‌کند.

سیستم ایمنی قوی تر نسبت به بذور گلخانه ای

سیستم ایمنی گیاهان رشد یافته از بذرهای فضای باز به مراتب قوی‌تر و پیچیده‌تر از نمونه‌های گلخانه‌ای است. این گیاهان در طول دوره رشد خود، مرتباً در معرض انواع پاتوژن‌ها، قارچ‌ها و آفات قرار می‌گیرند و به همین دلیل، مکانیسم‌های دفاعی متنوعی را توسعه داده‌اند. تولید بیشتر آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند فنول‌ها و فلاونوئیدها، ضخامت بیشتر لایه کوتیکولی برگ که نفوذ قارچ‌ها و حشرات را دشوار می‌کند، و تولید ترکیبات بازدارنده‌ای که طعم نامطبوبی برای آفات ایجاد می‌کنند، از جمله این سازوکارهای دفاعی هستند.

سازگاری با نور طبیعی

سازگاری با نور طبیعی نیز یکی دیگر از تفاوت‌های مهم است. گیاهان گلخانه‌ای به نور فیلتر شده یا مصنوعی عادت دارند و در مواجهه با شدت بالای نور خورشید دچار سوختگی می‌شوند. در مقابل، بذرهای فضای باز برای استفاده بهینه از طیف کامل نور خورشید، از جمله اشعه‌های UV، سازگار شده‌اند. این گیاهان دارای تراکم بیشتر کلروفیل در برگ‌ها هستند که امکان فتوسنتز کارآمدتر را فراهم می‌کند. همچنین مکانیسم‌های محافظتی مانند تولید آنتوسیانین‌ها و کاروتنوئیدها، از بافت‌های حساس گیاه در برابر اشعه‌های مضر محافظت می‌کنند.

مزایا و چالش‌های کشت در فضای باز

کشت در فضای باز مزایای اقتصادی قابل توجهی برای کشاورزان به همراه دارد.

کاهش هزینه‌های اولیه

مهم‌ترین مزیت اقتصادی، کاهش چشمگیر هزینه‌های اولیه سرمایه‌گذاری است. برخلاف کشت گلخانه‌ای که نیاز به ساخت سازه‌های گران‌قیمت، نصب سیستم‌های گرمایش و سرمایش، و تجهیزات پیچیده کنترل محیطی دارد، کشت در فضای باز تنها نیازمند زمین مناسب، ادوات کشاورزی پایه و سیستم آبیاری است. این موضوع به ویژه برای کشاورزان خرده‌پا که سرمایه محدودی دارند، امکان ورود به عرصه تولید را فراهم می‌کند.

صرفه‌جویی در مصرف انرژی

صرفه‌جویی در مصرف انرژی یکی دیگر از مزایای مهم کشت فضای باز است. گلخانه‌ها به ویژه در فصول سرد و گرم سال، نیاز به مصرف انرژی بالایی برای تأمین دمای مناسب دارند. این در حالی است که در کشت فضای باز، انرژی خورشید و جریان‌های طبیعی هوا، نیازهای گیاه را تأمین می‌کنند. تنها مصرف انرژی در این روش، مربوط به پمپاژ آب برای آبیاری و استفاده از ماشین‌آلات کشاورزی برای عملیات زراعی است که در مقایسه با گلخانه بسیار ناچیز است.

کشت در سطح وسیع

امکان کشت در سطح وسیع نیز از دیگر مزایای مهم است. در حالی که توسعه گلخانه برای سطوح بزرگ نیازمند سرمایه‌گذاری بسیار سنگینی است، گسترش کشت فضای باز به راحتی و با هزینه‌های نسبتاً پایین امکان‌پذیر است. این موضوع امکان تولید انبوه محصول و در نتیجه کاهش قیمت تمام شده هر واحد محصول را فراهم می‌کند که در نهایت به افزایش قدرت رقابتی کشاورز در بازار منجر می‌شود.

طعم و عطر طبیعی‌ محصول نهایی

از نظر کیفی نیز محصولات تولید شده در فضای باز مزایای قابل توجهی دارند. طعم و عطر طبیعی‌تر این محصولات، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که مصرف‌کنندگان به دنبال آن هستند. برای مثال، گوجه فرنگی کشت شده در فضای باز، به دلیل رشد آهسته‌تر و قرار گرفتن در معرض تنش‌های طبیعی، قندهای بیشتری تولید می‌کند که طعم شیرین‌تر و عطر قوی‌تری به آن می‌بخشد. این تفاوت در طعم به قدری محسوس است که بسیاری از مصرف‌کنندگان حاضرند قیمت بیشتری برای محصولات فضای باز بپردازند.

ارزش غذایی بالا

ارزش غذایی بالاتر محصولات فضای باز نیز قابل توجه است. تحقیقات علمی نشان داده که گیاهان رشد یافته در شرایط طبیعی و در مواجهه با تنش‌های محیطی، برای محافظت از خود، آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌های بیشتری تولید می‌کنند. برای نمونه، میزان ویتامین C در کاهوی فضای باز می‌تواند تا 30 درصد بیشتر از نمونه گلخانه‌ای باشد. همچنین میزان ترکیبات فنولی، فلاونوئیدها و کاروتنوئیدها که خواص آنتی‌اکسیدانی قوی دارند، در این محصولات بیشتر است.

ماندگاری بالا

ماندگاری بیشتر محصولات فضای باز نیز مزیت مهمی محسوب می‌شود. ساختار سلولی محکم‌تر و دیواره سلولی ضخیم‌تر این محصولات، باعث می‌شود که پس از برداشت، مدت زمان طولانی‌تری تازه بمانند. این ویژگی به ویژه برای محصولاتی مانند پیاز، سیب‌زمینی و کدو که نیاز به انبارداری طولانی‌مدت دارند، بسیار مهم است. پیازهای تولید شده در فضای باز می‌توانند تا 6 ماه در شرایط مناسب نگهداری شوند، در حالی که نمونه‌های گلخانه‌ای معمولاً پس از 2 تا 3 ماه شروع به جوانه‌زنی یا فساد می‌کنند.

مشکلات و معایب کشت فضای باز

وابستگی به شرایط جوی

کشت در فضای باز چالش‌های خاص خود را نیز دارد. مهم‌ترین چالش، وابستگی کامل به شرایط جوی است. بارندگی‌های شدید می‌تواند باعث آبگرفتگی مزرعه و خفگی ریشه‌ها شود. تگرگ ممکن است در عرض چند دقیقه، محصول یک فصل را نابود کند. سرمای دیررس بهاره یا زودرس پاییزه نیز می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به محصولات حساس وارد کند. به همین دلیل، کشاورزان فضای باز باید همواره برنامه‌های احتیاطی برای مقابله با این شرایط داشته باشند.

پیچیدگی مدیریت آفات و بیماری‌ها

مدیریت آفات و بیماری‌ها در فضای باز پیچیده‌تر از گلخانه است. در محیط باز، حشرات، پرندگان و سایر آفات به راحتی می‌توانند وارد مزرعه شوند و به محصول آسیب برسانند. همچنین انتشار بیماری‌های قارچی و باکتریایی در شرایط رطوبت بالا، سریع‌تر اتفاق می‌افتد. کشاورزان باید برنامه جامع مدیریت تلفیقی آفات (IPM) داشته باشند که شامل استفاده از ارقام مقاوم، روش‌های زراعی مناسب، کنترل بیولوژیک و در صورت نیاز، استفاده هدفمند از آفت‌کش‌ها باشد.

رقابت با علف‌های هرز

رقابت با علف‌های هرز نیز چالش دیگری است که کشاورزان فضای باز با آن مواجه هستند. برخلاف گلخانه که محیطی نسبتاً استریل است، در مزرعه باز، بذور علف‌های هرز از طریق باد، آب، کود دامی و حتی ماشین‌آلات کشاورزی وارد می‌شوند. این علف‌ها با محصول اصلی برای آب، نور و مواد غذایی رقابت می‌کنند و می‌توانند عملکرد را به شدت کاهش دهند. کنترل علف‌های هرز نیازمند ترکیبی از روش‌های مکانیکی (وجین)، زراعی (تناوب کشت) و در صورت نیاز شیمیایی (علف‌کش) است که همگی هزینه‌بر هستند.

مشکلات و معایب کشت فضای باز

وابستگی به شرایط جوی

کشت در فضای باز چالش‌های خاص خود را نیز دارد. مهم‌ترین چالش، وابستگی کامل به شرایط جوی است. بارندگی‌های شدید می‌تواند باعث آبگرفتگی مزرعه و خفگی ریشه‌ها شود. تگرگ ممکن است در عرض چند دقیقه، محصول یک فصل را نابود کند. سرمای دیررس بهاره یا زودرس پاییزه نیز می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به محصولات حساس وارد کند. به همین دلیل، کشاورزان فضای باز باید همواره برنامه‌های احتیاطی برای مقابله با این شرایط داشته باشند.

پیچیدگی مدیریت آفات و بیماری‌ها

مدیریت آفات و بیماری‌ها در فضای باز پیچیده‌تر از گلخانه است. در محیط باز، حشرات، پرندگان و سایر آفات به راحتی می‌توانند وارد مزرعه شوند و به محصول آسیب برسانند. همچنین انتشار بیماری‌های قارچی و باکتریایی در شرایط رطوبت بالا، سریع‌تر اتفاق می‌افتد. کشاورزان باید برنامه جامع مدیریت تلفیقی آفات (IPM) داشته باشند که شامل استفاده از ارقام مقاوم، روش‌های زراعی مناسب، کنترل بیولوژیک و در صورت نیاز، استفاده هدفمند از آفت‌کش‌ها باشد.

علف‌های هرز

رقابت با علف‌های هرز نیز چالش دیگری است که کشاورزان فضای باز با آن مواجه هستند. برخلاف گلخانه که محیطی نسبتاً استریل است، در مزرعه باز، بذور علف‌های هرز از طریق باد، آب، کود دامی و حتی ماشین‌آلات کشاورزی وارد می‌شوند. این علف‌ها با محصول اصلی برای آب، نور و مواد غذایی رقابت می‌کنند و می‌توانند عملکرد را به شدت کاهش دهند. کنترل علف‌های هرز نیازمند ترکیبی از روش‌های مکانیکی (وجین)، زراعی (تناوب کشت) و در صورت نیاز شیمیایی (علف‌کش) است که همگی هزینه‌بر هستند.

راهنمای انتخاب بذر مناسب برای مزرعه

انتخاب بذر مناسب برای کشت در فضای باز، فرآیندی چندوجهی است که نیازمند در نظر گرفتن عوامل متعدد محیطی، اقتصادی و بازاری است. اولین و مهم‌ترین عامل در این انتخاب، شناخت دقیق شرایط اقلیمی منطقه است.

دمای هوا

دما به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل اقلیمی، تعیین‌کننده نوع محصولاتی است که می‌توان در یک منطقه کشت کرد. باید میانگین دمای سالانه، حداقل و حداکثر دمای مطلق، تعداد روزهای یخبندان، و طول دوره بدون یخبندان را بررسی کرد. برای مثال، در مناطق گرم و خشک جنوب کشور که دمای تابستان به بالای 45 درجه می‌رسد، کشت محصولاتی مانند هندوانه، خربزه و بامیه که مقاومت بالایی به گرما دارند، مناسب است. در مقابل، در مناطق سردسیر شمال کشور، محصولاتی مانند کلم، هویج و سیب‌زمینی که تحمل سرما دارند، گزینه بهتری هستند.

میزان و توزیع بارندگی

نیز عامل مهم دیگری است. در مناطق کم‌باران، انتخاب محصولاتی با نیاز آبی پایین مانند نخود، عدس و کنجد منطقی است. در مناطق پرباران، باید محصولاتی انتخاب کرد که به رطوبت بالا حساس نیستند و در برابر بیماری‌های قارچی مقاومت دارند. همچنین باید به توزیع زمانی بارش نیز توجه کرد؛ اگر بارش‌ها در فصل رشد محصول متمرکز باشند، ممکن است مشکلاتی برای گرده‌افشانی و تشکیل میوه ایجاد کنند.

طول روز یا فتوپریود

طول روز یا فتوپریود نیز برای برخی محصولات بسیار مهم است. گیاهانی مانند پیاز برای تشکیل سوخ نیاز به روزهای بلند (بیش از 14 ساعت) دارند. بنابراین در مناطق جنوبی کشور که طول روز کوتاه‌تر است، باید ارقام خاصی از پیاز که به روز کوتاه سازگار شده‌اند، انتخاب شوند. در مقابل، گیاهانی مانند داوودی برای گل‌دهی نیاز به روزهای کوتاه دارند.

تحلیل دقیق خاک مزرعه

تحلیل دقیق خاک مزرعه، گام بعدی در انتخاب بذر مناسب است. بافت خاک تأثیر مستقیمی بر نوع محصولاتی دارد که می‌توان کشت کرد. خاک‌های سنگین رسی که نفوذپذیری کمی دارند، برای محصولات ریشه‌ای مانند هویج و تربچه مناسب نیستند، اما برای گیاهانی مانند کلم و گوجه‌فرنگی که سیستم ریشه‌ای قوی دارند، مناسب هستند. خاک‌های سبک و شنی برای محصولات ریشه‌ای ایده‌آل هستند، اما نیاز به آبیاری و کوددهی بیشتری دارند.

pH خاک نیز عامل مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. اکثر سبزیجات pH بین 6 تا 7 را ترجیح می‌دهند، اما برخی گیاهان تحمل بیشتری نسبت به pH‌های افراطی دارند. برای مثال، کلم و اسفناج می‌توانند pH قلیایی‌تر را تحمل کنند، در حالی که سیب‌زمینی در خاک‌های اسیدی‌تر بهتر رشد می‌کند. اصلاح pH خاک ممکن است هزینه‌بر باشد، بنابراین انتخاب محصولاتی که با pH موجود سازگار باشند، اقتصادی‌تر است.

حاصلخیزی خاک و میزان مواد آلی آن نیز باید بررسی شود. خاک‌های فقیر نیاز به کوددهی بیشتری دارند که هزینه تولید را افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی، کاشت حبوبات که قابلیت تثبیت نیتروژن دارند، می‌تواند هم به بهبود خاک کمک کند و هم محصول قابل فروشی تولید کند. آزمایش خاک برای تعیین میزان عناصر اصلی (NPK) و عناصر کم‌مصرف ضروری است.

بازار هدف

در نظر گرفتن بازار هدف و تقاضای محلی نیز در انتخاب بذر بسیار مهم است. قبل از تصمیم‌گیری برای کشت، باید تحقیق کرد که کدام محصولات تقاضای بیشتری در منطقه دارند. در مناطق شهری، معمولاً تقاضا برای سبزیجات برگی تازه، گوجه‌فرنگی و خیار بیشتر است. در مناطق روستایی، محصولات قابل انبار مانند پیاز، سیب‌زمینی و حبوبات ممکن است بازار بهتری داشته باشند.

قیمت فروش محصولات مختلف و نوسانات فصلی آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد. برخی محصولات مانند فلفل دلمه‌ای رنگی، بروکلی و مارچوبه قیمت بالاتری دارند، اما نیاز به مراقبت بیشتر و هزینه‌های تولید بالاتری نیز دارند. محاسبه دقیق هزینه-فایده برای هر محصول ضروری است. همچنین باید به زمان عرضه محصول به بازار توجه کرد؛ گاهی کشت زودهنگام یا دیرهنگام یک محصول می‌تواند قیمت بهتری در بازار داشته باشد.

امکانات نگهداری، بسته‌بندی و حمل‌ونقل نیز در انتخاب محصول تأثیرگذار است. اگر امکانات سردخانه وجود ندارد، کشت محصولات فسادپذیر مانند توت‌فرنگی یا کاهو ریسک بالایی دارد. در چنین شرایطی، محصولاتی مانند پیاز، سیر، سیب‌زمینی و کدو که ماندگاری طبیعی بالایی دارند، گزینه‌های بهتری هستند. فاصله از بازار مصرف و کیفیت جاده‌ها نیز باید در نظر گرفته شود.

انواع بذرهای پرفروش فضای باز

بذر گوجه

در میان انواع بذرهای فضای باز، بذر گوجه‌فرنگی فضای باز بدون شک پرفروش‌ترین بذر در بازار ایران محسوب می‌شود. سالانه بیش از 150 هزار هکتار از اراضی کشاورزی کشور به کشت این محصول اختصاص می‌یابد که نشان از اهمیت اقتصادی و غذایی آن دارد. گوجه‌فرنگی به دلیل تنوع مصرف (تازه‌خوری، فرآوری، صنایع تبدیلی) و تقاضای بالای بازار، همواره مورد توجه کشاورزان است.

انواع بذر گوجه‌فرنگی برای کشت در فضای باز شامل:

• ارقام تازه‌خوری
• ارقام صنعتی
• ارقام گیلاسی و زیتونی

ارقام تازه‌خوری معمولاً میوه‌هایی متوسط تا بزرگ با وزن 150 تا 250 گرم تولید می‌کنند. این ارقام باید دارای گوشت ضخیم، طعم شیرین و عطر مطبوع باشند. رنگ یکنواخت قرمز و شکل های بلوکی و بیضی از دیگر ویژگی‌های مطلوب برای بازار میوه و تره‌بار است. مقاومت به ترک‌خوردگی نیز در این ارقام بسیار مهم است چرا که ترک‌خوردگی می‌تواند ارزش بازاری محصول را به شدت کاهش دهد.

ارقام صنعتی گوجه‌فرنگی ویژگی‌های متفاوتی دارند. این ارقام باید دارای درصد ماده خشک بالا (حداقل 5 درصد)، بریکس بالا، و قابلیت برداشت مکانیزه باشند. شکل میوه در این ارقام معمولاً گرد بوده که برای فرآوری مناسب‌تر است. رسیدگی یکنواخت میوه‌ها نیز بسیار مهم است تا بتوان در یک مرحله، تمام محصول را برداشت کرد. عملکرد این ارقام می‌تواند به 80 تا 120 تن در هکتار برسد.

ارقام گیلاسی گوجه‌فرنگی در سال‌های اخیر به دلیل قیمت بالا و تقاضای رو به رشد بازار، مورد توجه کشاورزان قرار گرفته‌اند. این ارقام میوه‌های کوچک با وزن 15 تا 30 گرم تولید می‌کنند که طعم بسیار شیرینی دارند. مصرف اصلی آنها در سالادها و به صورت تازه‌خوری است. برخی ارقام گیلاسی رنگ‌های متنوعی مانند زرد، نارنجی و حتی سیاه دارند که برای مصارف تزیینی نیز استفاده می‌شوند.

برای موفقیت در کاشت گوجه‌فرنگی در فضای باز، باید به نکات فنی مهمی توجه کرد. دمای بهینه برای جوانه‌زنی بذر گوجه بین 25 تا 30 درجه سانتی‌گراد است. در دماهای پایین‌تر، جوانه‌زنی کند می‌شود و احتمال آلودگی قارچی افزایش می‌یابد. عمق کاشت بذر باید بین 0.5 تا 1 سانتی‌متر باشد؛ کاشت عمیق‌تر باعث می‌شود که گیاهچه‌های ضعیف نتوانند از خاک خارج شوند. فاصله ردیف‌ها معمولاً 120 تا 150 سانتی‌متر و فاصله بوته‌ها روی ردیف 30 تا 50 سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود که بسته به رقم و نحوه پرورش (خوابیده یا داربستی) متفاوت است.

بذر خیار

بذر خیار فضای باز دومین بذر پرفروش در گروه صیفی‌جات است. خیار به دلیل دوره رشد کوتاه (50 تا 70 روز از کاشت تا اولین برداشت) و تقاضای بالا در بازار، محصولی پرسود برای کشاورزان محسوب می‌شود. این محصول می‌تواند در طول فصل رشد، چندین بار برداشت شود که این موضوع جریان نقدی مناسبی برای کشاورز ایجاد می‌کند. انواع مختلف بذر خیار شامل بذر خیار سبز بوته‌ای که مناسب مناطقی است که امکان نصب داربست وجود ندارد، اما محصول بیشتری تولید می‌کند و بذر خیار مینی یا خیارک که برای تولید خیار شور و کنسرو استفاده می‌شود.

خیار گیاهی بسیار حساس به سرماست و در دمای زیر 12 درجه سانتی‌گراد رشد آن متوقف می‌شود. به همین دلیل، زمان کاشت باید طوری انتخاب شود که گیاه در معرض سرمای دیررس بهاره قرار نگیرد. نیاز آبی خیار بسیار بالاست و در دوره رشد فعال، باید هر 2 تا 3 روز آبیاری شود. کمبود آب باعث تلخی میوه و کاهش شدید عملکرد می‌شود. کوددهی متعادل با NPK در مراحل مختلف رشد ضروری است؛ در ابتدای رشد نیاز به نیتروژن بیشتر است، اما در مرحله گل‌دهی و میوه‌دهی، فسفر و پتاسیم اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

بذر فلفل

بذر فلفل فضای باز در دو گروه اصلی دلمه‌ای و قلمی عرضه می‌شود. فلفل دلمه‌ای به دلیل ارزش صادراتی بالا و قیمت مناسب در بازار داخلی، محصولی سودآور محسوب می‌شود. عموما بذر فلفل دلمه دو دسته می باشد: رقم کالیفرنیا واندر که از ارقام استاندارد (معمولی) بوده و بذر فلفل دلمه هیبرید که اصلاح شده می باشد.

فلفل قلمی عمدتاً برای تولید ترشی، خشک کردن و تولید پودر فلفل استفاده می‌شود. این نوع فلفل مقاومت بیشتری نسبت به آفات و بیماری‌ها دارد و مدیریت آن نسبت به فلفل دلمه‌ای آسان‌تر است. ارقام مختلف فلفل قلمی از نظر میزان تندی متفاوت هستند؛ برخی ارقام بسیار تند هستند و برای تولید سس‌های تند استفاده می‌شوند، در حالی که ارقام ملایم‌تر برای مصرف تازه و ترشی مناسب هستند.

کاشت فلفل در مزرعه معمولاً به صورت نشایی انجام می‌شود. تولید نشا در خزانه بین 45 تا 60 روز زمان می‌برد. نشاهای آماده باید دارای 6 تا 8 برگ حقیقی و ارتفاع 15 تا 20 سانتی‌متر باشند. انتقال نشا به زمین اصلی باید در عصر یا روزهای ابری انجام شود تا تنش کمتری به گیاه وارد شود. آبیاری بلافاصله پس از نشاکاری ضروری است. فلفل نیاز به کوددهی منظم دارد و معمولاً هر 2 تا 3 هفته یک‌بار کوددهی انجام می‌شود. برداشت فلفل به صورت چندمرحله‌ای انجام می‌شود و می‌تواند تا 3 ماه ادامه یابد.

بذر بادمجان

بذر بادمجان فضای باز محصول دیگری از خانواده سولاناسه است که در مناطق گرم کشور عملکرد خوبی دارد. بادمجان نیاز به دمای بالا برای رشد مطلوب دارد و در دمای زیر 15 درجه رشد آن کند می‌شود. بذر بادمجان قلمی از محبوب‌ترین رقم بادمجان در ایران است که میوه‌هایی بیضی شکل با رنگ بنفش تیره تولید می‌کند. بادمجان دلمه‌ای که میوه‌هایی گوشتی و کم‌هسته تولید می‌کند، برای پخت و پز مناسب است. بادمجان لامپی نیز در سال های اخیر از پرفروش ترین بذر بادمجان بوده است.

بذرهای جالیزی پرمحصول

کشت محصولات جالیزی در فضای باز یکی از سودآورترین فعالیت‌های کشاورزی محسوب می‌شود. بذر هندوانه مزرعه‌ای در صدر این گروه قرار دارد. هندوانه به دلیل تقاضای بالا در فصل گرم، قیمت مناسب و امکان کشت در اراضی وسیع، محصولی استراتژیک است. ایران با تولید سالانه بیش از 3 میلیون تن، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان هندوانه در جهان محسوب می‌شود.

رقم کریمسون سوییت قدیمی‌ترین و همچنان محبوب‌ترین رقم هندوانه در ایران است. این رقم میوه‌هایی با وزن 8 تا 12 کیلوگرم با خطوط تیره روی پوست سبز روشن و گوشت قرمز شیرین تولید می‌کند. مقاومت خوب به حمل‌ونقل و ماندگاری نسبتاً مناسب از مزایای این رقم است.

هندوانه های سفید یا چارلستون گری، رقم دیگری است که به دلیل پوست ضخیم و مقاوم، برای حمل‌ونقل طولانی بسیار مناسب است. این رقم میوه‌هایی با پوست سبز روشن و گوشت قرمز روشن تولید می‌کند. ماندگاری بالای این رقم (تا 3 هفته در شرایط مناسب) و عملکرد مناسب، آن را به گزینه‌ای مناسب برای کشت تجاری تبدیل کرده است.

هندوانه های سیاه یا شوگر بی بی نوعی از هندوانه برای کشت پاییزه محسوب می شود. این رقم میوه‌هایی با وزن 2 تا 4 کیلوگرم تولید می‌کند و به رنگ سبز تیره می باشند. زودرس بودن این رقم (70 تا 75 روز) سبب کاشت این رقم در اواخر تابستان و اوایل پاییز و در نتیجه برداشت در اوخر پاییز و شب یلدا شده است.

 

برای موفقیت در کاشت هندوانه در مزرعه، انتخاب زمین مناسب بسیار مهم است. هندوانه نیاز به خاک‌های سبک با زهکشی خوب دارد. خاک‌های سنگین باعث می‌شوند که میوه‌ها در تماس با خاک مرطوب، دچار پوسیدگی شوند. آبیاری باید عمیق و با فواصل زیاد انجام شود؛ آبیاری سطحی و مکرر باعث گسترش ریشه‌ها در سطح خاک و کاهش مقاومت گیاه به خشکی می‌شود. استفاده از مالچ پلاستیک سیاه برای کنترل علف‌های هرز و حفظ رطوبت خاک بسیار مؤثر است.

 

بذر خربزه اغلب برای مناطق گرم و خشک کشور بسیار مناسب است. ایران با تولید سالانه بیش از 1.5 میلیون تن خربزه، یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان این محصول در جهان است. تنوع ژنتیکی خربزه در ایران بسیار بالاست و ارقام محلی متعددی در مناطق مختلف کشت می‌شوند. خربزه مشهدی یکی از معروف‌ترین ارقام محلی است که به دلیل عطر و طعم منحصربه‌فرد، در سراسر کشور شناخته شده است. این رقم میوه‌هایی بیضی با پوست صاف زرد و گوشت سفید شیرین تولید می‌کند.

ملون شاه‌پسند نیز به دلیل رنگ جذاب و طعم شیرین از بازارپسندی خوبی برخوردار می باشد.

در کنار ارقام محلی، ارقام جدید خربزه نیز وارد بازار شده‌اند. تیپ گالیا رقمی با پوست توری و گوشت سبز روشن است که برای صادرات بسیار مناسب است. مقاومت به حمل‌ونقل و ظاهر جذاب این رقم، آن را به گزینه‌ای مناسب برای کشت تجاری تبدیل کرده است.

ملون هانی‌دیو با پوست صاف سفید مایل به زرد و گوشت سبز روشن، طعم بسیار شیرینی دارد و ماندگاری بالایی دارد. کانتالوپ با گوشت نارنجی و عطر قوی، بیشتر برای مصرف تازه استفاده می‌شود و در بازارهای صادراتی نیز محبوب است.

بذر طالبی محصول دیگری از خانواده کدوئیان است که در ایران، به ویژه در مناطق مرکزی، کشت فراوانی دارد. طالبی در مقایسه با خربزه، عطر و طعم متفاوتی دارد و طرفداران خاص خود را دارد. این محصول نیاز آبی کمتری نسبت به خربزه دارد و در خاک‌های شور نیز عملکرد قابل قبولی دارد.

بذر کدو کاربردهای متنوعی دارد و انواع مختلف آن برای مقاصد گوناگون کشت می‌شوند. کدو حلوایی با گوشت نارنجی پررنگ و طعم شیرین، برای پخت‌وپز و تهیه انواع غذاها و دسرها استفاده می‌شود. این نوع کدو سرشار از بتاکاروتن است و ارزش غذایی بالایی دارد. در برخی مناطق، کدو حلوایی خشک شده به عنوان چاشنی زمستانی نگهداری می‌شود.

کدو آجیلی یا کدو تخمه‌ای به طور خاص برای تولید تخمه کشت می‌شود. تخمه‌های این نوع کدو درشت و پرمغز هستند و ارزش اقتصادی بالایی دارند. صنایع تبدیلی تخمه کدو، بازار خوبی برای این محصول ایجاد کرده‌اند. کدو مسمایی یا خورشتی عمدتاً برای تازه خوری و پخت و پز استفاده می‌شود. این نوع کدو رشد بسیار سریع و پرشاخه‌ای دارد و عملکرد بالایی تولید می‌کند.

بذرهای سبزیجات برگی

کشت سبزیجات برگی در فضای باز در فصول خنک سال، یکی از فعالیت‌های پرسود کشاورزی است. بذر کاهو فضای باز در صدر این گروه قرار دارد. کاهو به دلیل دوره رشد کوتاه، امکان کشت‌های متوالی و تقاضای مستمر بازار، محصولی جذاب برای کشاورزان است. انواع مختلف کاهو شامل کاهو پیچ، کاهو رسمی(بلند) و کاهو فرانسوی، هر کدام بازار خاص خود را دارند.

کاشت کاهو در فضای باز نیاز به دقت در انتخاب زمان دارد. کاهو گیاهی خنک‌پسند است و دمای بهینه برای رشد آن بین 15 تا 20 درجه سانتی‌گراد است. در دمای بالای 25 درجه، کاهو تمایل به ساقه‌دهی زودرس (بولتینگ) دارد که کیفیت برگ‌ها را کاهش می‌دهد. کاشت معمولاً به صورت نشایی انجام می‌شود تا یکنواختی بیشتری در مزرعه ایجاد شود. فاصله کاشت 25 تا 30 سانتی‌متر بین بوته‌ها مناسب است. برداشت بسته به نوع کاهو، 60 تا 80 روز پس از کاشت انجام می‌شود.

 

بذر کلم و گل‌کلم برای کشت پاییزه و زمستانه بسیار مناسب هستند. این محصولات مقاومت بالایی به سرما دارند و می‌توانند دماهای پایین را تحمل کنند. کلم سفید در ارقام زودرس (60 تا 70 روزه) و دیررس (120 تا 150 روزه) موجود است. ارقام زودرس کلم‌های کوچک‌تر با وزن 1 تا 2 کیلوگرم تولید می‌کنند که برای مصرف تازه مناسب هستند. ارقام دیررس کلم‌های بزرگ‌تر با وزن 3 تا 4 کیلوگرم تولید می‌کنند که برای ترشی و نگهداری طولانی‌مدت استفاده می‌شوند.

کلم قرمز علاوه بر ارزش غذایی، به دلیل رنگ جذاب و محتوای بالای آنتوسیانین، قیمت بالاتری در بازار دارد. این نوع کلم برای تهیه سالاد و ترشی بسیار مناسب است و ماندگاری خوبی نیز دارد. گل‌کلم نیاز به شرایط خاصی برای تشکیل گل دارد؛ دمای خنک (زیر 20 درجه) برای مدت چند هفته ضروری است.

 

بذر بروکلی محصولی با ارزش غذایی بسیار بالا و بازار صادراتی خوب است. بروکلی سرشار از ویتامین‌ها، املاح معدنی و ترکیبات ضد سرطان است.

 

بذر اسفناج  برای کشت در پاییز و اوایل بهار بسیار مناسب است. اسفناج گیاهی مقاوم به سرماست و می‌تواند دماهای پایین را تحمل کند. رقم ویروفلای نوعی از اسفناج است که دارای برگ‌های بزرگ، پهن و ضخیم می باشد . این رقم مقاومت خوبی به سرما و بیماری‌ها دارد. امروزه بیشتر ارقام پا بلند اسفناج مورد توجه کشاورزان قرار گرفته اند که اغلب هیبرید می باشند.

بذرهای محصولات ریشه‌ای

کشت محصولات ریشه‌ای در فضای باز نیاز به توجه ویژه به نوع و آماده‌سازی خاک دارد. بذر هویج یکی از مهم‌ترین محصولات این گروه است. هویج نیاز به خاک عمیق، سبک و عاری از سنگ‌ریزه دارد تا ریشه‌های صاف و یکنواختی تولید کند. رقم نانتس محبوب‌ترین رقم هویج در ایران است که ریشه‌هایی استوانه‌ای یکنواخت با طول 15 تا 20 سانتی‌متر، رنگ نارنجی تیره و طعم شیرین تولید می‌کند. این رقم برای مصرف تازه و فرآوری مناسب است.

 

 

کاشت هویج به صورت بذرپاشی مستقیم یا با دستگاه انجام می‌شود. عمق کاشت نباید زیاد باشد وگرنه جوانه‌زنی با مشکل مواجه می‌شود. پس از سبز شدن، تنک کردن بوته‌ها ضروری است تا فاصله بین بوته‌ها مناسب باشد. دوره رشد هویج بسته به رقم و شرایط آب‌وهوایی بین 90 تا 120 روز است.

 

بذر پیاز یکی از مهم‌ترین و استراتژیک‌ترین محصولات کشاورزی ایران محسوب می‌شود. ایران با تولید سالانه بیش از 2 میلیون تن پیاز، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این محصول در جهان است. پیاز ها از نظر نگ به سه دسته سفید، زرد و قرمز قرار دارند و به طور کلی به سه دسته روز کوتاه، روز متوسط و روز بلند تقسیم می شوند.

کاشت پیاز معمولاً به صورت نشایی انجام می‌شود. ابتدا بذر در خزانه کاشته می‌شود و پس از 45 تا 60 روز، نشاهای آماده به زمین اصلی منتقل می‌شوند. این روش باعث یکنواختی بیشتر محصول و صرفه‌جویی در بذر می‌شود. آبیاری منظم در دوره رشد ضروری است اما باید 2 تا 3 هفته قبل از برداشت قطع شود تا پیازها خشک شوند و ماندگاری بهتری داشته باشند.

 

بذر تربچه سریع‌ترین محصول قابل برداشت در گروه ریشه‌ای‌ها است. تربچه در عرض 25 تا 30 روز از کاشت آماده برداشت می‌شود که این ویژگی آن را برای کشت‌های میان‌فصل بسیار مناسب کرده است. تربچه قرمز گرد محبوب‌ترین نوع تربچه است که ریشه‌هایی گرد با پوست قرمز براق و گوشت سفید ترد تولید می‌کند. ترب سفید بلند، ریشه‌هایی کشیده با طول 15 تا 20 سانتی‌متر تولید می‌کند. ترب سیاه نیز ریشه‌هایی درشت با پوست سیاه تولید می‌کند که ماندگاری بیشتری دارد و برای نگهداری در زمستان مناسب است.

 

بذر لبو برای تولید شکر، رنگ خوراکی طبیعی و مصرف تازه‌خوری کاربرد دارد. رقم دیترویت محبوب‌ترین رقم لبوی خوراکی است که ریشه‌هایی گرد با رنگ قرمز تیره یکنواخت و طعم شیرین تولید می‌کند. این رقم برای مصرف تازه خوری، پخت و تولید کنسرو مناسب است. لبوی رقم محلی که در مناطق مختلف ایران کشت می‌شود، سازگاری بالایی با شرایط محلی دارد و مقاومت خوبی در برابر آفات و بیماری‌ها نشان می‌دهد. چغندر علوفه‌ای برای تغذیه دام، به ویژه در فصل زمستان که علوفه سبز کمیاب است، بسیار ارزشمند است.

بذر حبوبات

کشت حبوبات در فضای باز علاوه بر تولید محصول پروتئینی ارزشمند، به دلیل قابلیت تثبیت نیتروژن اتمسفری، نقش مهمی در بهبود حاصلخیزی خاک دارد.

بذر نخودفرنگی یکی از محبوب‌ترین محصولات برای کشت بهاره است. نخودفرنگی محصولی زودبازده است که در 60 تا 80 روز قابل برداشت است. دانه‌های سبز و شیرین آن منبع خوبی از پروتئین، فیبر و ویتامین‌ها هستند. این گیاه با تثبیت نیتروژن توسط باکتری‌های همزیست در ریشه، حدود 50 تا 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به خاک اضافه می‌کند که برای کشت بعدی بسیار مفید است.

 

بذر لوبیا سبز در انواع مختلف بوته‌ای و رونده عرضه می‌شود. لوبیا سبز بوته‌ای به دلیل عدم نیاز به داربست، مدیریت آسان‌تری دارد و برای کشت‌های مکانیزه مناسب است. این نوع در 50 تا 60 روز به بلوغ می‌رسد. لوبیا سبز رونده نیاز به داربست دارد اما محصول بیشتری تولید می‌کند و دوره برداشت طولانی‌تری دارد. لوبیا زرد یا موم‌مانند، غلاف‌های نرم‌تر و شیرین‌تری نسبت به انواع سبز دارد و در بازار قیمت بالاتری دارد.

 

بذر باقلا محصول مناسبی برای کشت پاییزه در مناطق معتدل است. باقلا مقاومت بالایی به سرما دارد و می‌تواند دماهای پایین را تحمل کند. باقلا نیز مانند سایر حبوبات، نیتروژن اتمسفری را تثبیت می‌کند و به بهبود حاصلخیزی خاک کمک می‌کند. دانه‌های سبز تازه باقلا در فصل بهار برداشت می‌شوند و قیمت بالایی در بازار دارند.

بذرهای گیاهان خاص

بذر بامیه برای کشت در مناطق گرم کشور بسیار مناسب است. بامیه گیاهی گرماپسند است که برای رشد مطلوب نیاز به دمای بالای 25 درجه دارد. این گیاه مقاومت بالایی به خشکی دارد و در شرایط کم‌آبی نیز عملکرد قابل قبولی می‌دهد. بامیه علاوه بر ارزش غذایی، خواص دارویی نیز دارد و در طب سنتی برای درمان دیابت و کاهش کلسترول استفاده می‌شود. میوه‌های جوان بامیه که طول آنها کمتر از 10 سانتی‌متر است، برای مصرف تازه و پخت مناسب هستند. برداشت باید هر 2 تا 3 روز انجام شود تا میوه‌ها سفت و فیبری نشوند.

 

بذر ذرت در دو گروه اصلی ذرت شیرین و ذرت علوفه‌ای عرضه می‌شود. ذرت شیرین برای مصرف تازه و تولید کنسرو کشت می‌شود. برداشت ذرت شیرین باید در مرحله شیری انجام شود که دانه‌ها نرم و پر از شیره شیرین هستند. تأخیر در برداشت باعث تبدیل قند به نشاسته و کاهش کیفیت می‌شود.

 

ذرت علوفه‌ای برای تأمین خوراک دام کشت می‌شود. رقم سینگل کراس 704 محبوب‌ترین رقم ذرت علوفه‌ای در ایران است که عملکرد 60 تا 80 تن در هکتار تولید می‌کند. این رقم برای تولید سیلوی باکیفیت بسیار مناسب است. زمان برداشت ذرت علوفه‌ای زمانی است که رطوبت کل بوته حدود 65 تا 70 درصد باشد که معمولاً در مرحله خمیری سخت دانه اتفاق می‌افتد.

بذرهای گیاهان پوششی

بذر چمن برای ایجاد فضای سبز، زمین‌های ورزشی و پارک‌ها استفاده می‌شود. انتخاب نوع چمن بستگی به کاربرد، اقلیم منطقه و میزان نگهداری مورد نیاز دارد. چمن اسپرت برای زمین‌های فوتبال و ورزشی استفاده می‌شود که باید مقاومت بالایی به پاخوری داشته باشد و قدرت بازیابی سریعی داشته باشد. این نوع چمن نیاز به مراقبت زیاد، کوددهی منظم و چمن‌زنی مکرر دارد.

 

چمن پارک و فضای سبز برای مناطق عمومی استفاده می‌شود که نیاز به مقاومت متوسط و نگهداری آسان‌تر دارد. این نوع چمن رشد متوسطی دارد و نیاز به چمن‌زنی کمتری دارد. چمن برموداگراس برای مناطق گرم کشور بسیار مناسب است. این چمن مقاومت بالایی به گرما و خشکی دارد، کم‌آب‌بر است و گسترش سریعی از طریق ریزوم و استولون دارد.

 

بذر یونجه مهم‌ترین گیاه علوفه‌ای کشور محسوب می‌شود. یونجه همدانی رقم بومی ایران است که سازگاری عالی با شرایط اقلیمی کشور خصوصا مناطق خنک دارد. این رقم در سال 4 تا 6 چین می‌دهد و کیفیت علوفه بالایی تولید می‌کند. یونجه بغدادی برای مناطق گرم و دارای آب شور مناسب است. این رقم مقاومت بالایی به گرما و شوری دارد و در شرایطی که سایر ارقام عملکرد ضعیفی دارند، تولید قابل قبولی می‌دهد.

 

بذر شبدر برسیم گیاه علوفه‌ای یکساله است که رشد سریعی دارد و در عرض 60 روز قابل چرا یا برداشت است. شبدر علوفه نرم و خوش‌خوراکی تولید می‌کند که برای تغذیه دام‌های شیری بسیار مناسب است. این گیاه نیز مانند سایر لگوم‌ها، نیتروژن تثبیت می‌کند و به بهبود خاک کمک می‌کند.

بذر دانه‌های روغنی

کشت دانه‌های روغنی در فضای باز از نظر اقتصادی و استراتژیک اهمیت بالایی دارد. بذر آفتابگردان یکی از مهم‌ترین گیاهان روغنی است که روغن باکیفیتی تولید می‌کند. آفتابگردان مقاومت بالایی به خشکی دارد و در مناطق کم‌آب نیز قابل کشت است. علاوه بر تولید روغن، کنجاله آفتابگردان خوراک ارزشمندی برای دام و طیور است. برخی ارقام آفتابگردان برای مصارف تازه خوری (تخمه) و برخی دیگر به عنوان گل زینتی نیز کشت می‌شوند.

بذر کلزا یکی از مناسب‌ترین گیاهان روغنی برای اقلیم ایران است. کلزا در پاییز کاشته می‌شود و در بهار برداشت می‌گردد که با الگوی بارش کشور همخوانی دارد. روغن کلزا از نظر ترکیب اسیدهای چرب بسیار مطلوب است و میزان اسیدهای چرب اشباع پایینی دارد. کنجاله کلزا نیز خوراک پروتئینی مناسبی برای دام است.

بذر کنجد محصول تابستانه مناطق گرم است که ارزش صادراتی بالایی دارد. کنجد مقاومت عالی به گرما و خشکی دارد و در شرایطی که سایر محصولات امکان کشت ندارند، عملکرد خوبی می‌دهد. دانه‌های کنجد سرشار از روغن (50 درصد) و پروتئین (25 درصد) هستند و در صنایع غذایی، شیرینی‌پزی و تولید ارده کاربرد فراوان دارند.

بذر سویا گیاهی با محتوای پروتئین بسیار بالا (حدود 40 درصد) است که علاوه بر تولید روغن، در تغذیه انسان و دام اهمیت زیادی دارد. سویا قابلیت تثبیت نیتروژن دارد و در تناوب زراعی نقش مثبتی ایفا می‌کند. این گیاه نیاز به رطوبت نسبتاً بالایی دارد و در مناطق شمالی کشور با بارندگی مناسب، عملکرد خوبی می‌دهد.